Stopaj #01

29 Kasım 2021

Stopaj, Haylayt bültenlerinin en yenisi. Girişimcilik, teknoloji ve yeni ekonomi odaklı hazırlanacak ve haftada bir yayınlanacak. Start up’ların, entrepreneurship’lerin havada uçuştuğu ortamda biraz sönük bir isim seçimi ama sonuçta hemen her girişimcinin de ortak noktası.

Bu dünyada olup bitenlerin ve yatırım haberlerinin yanı sıra işinizi büyütecek ipuçlarını, araştırma ve raporları, trend öngörülerini bulabileceğiniz bir bülten.

Eskilerin “gazetecinin dostu olmaz” düsturuyla, kişisel ahbaplık kurma ve bir klana üye olma hevesinden olabildiğince uzak kalarak yayın hayatına devam etmesi dileğiyle 🙂

İlk sayı aşağıda. Beğenirseniz Aposto!’ya e-posta adresinizi bırakarak abone olabilirsiniz. Beğenmezseniz de akin@haylayt.net bir tık uzağınızda.

Bu arada “Akın da kimmiş” gibi bir soru belirirse yan sayfada özet bilgi mevcut.

OLAN BİTEN

Geride bıraktığımız haftanın –muhtemelen zaten görmüş olduğunuz– önemli gelişmelerini hızlıca sıralayarak başlayalım. İyi bir sektör takipçisiyseniz bu kısmı direkt geçebilirsiniz.

Twitter kurucusu ve CEO’su Jack Dorsey görevinden istifa etti. Yaptığı açıklamaya göre yeni CEO şirketin CTO’su Parag Agrawal olacak.

Collins Dictionary yılın sözcüğü olarak NFT’yi seçti. Şu an yüzümüze gözümüze bulaştırmadan çeviremeyeceğimiz bir de tanımını yaptı NFT’nin.

Twitter canlı alışveriş yayınlarına (canlı yayında alışveriş ya da alışveriş canlı yayını) başladı. Son bir yıldır gümbür gümbür gelen bir trenddi bu. TikTok, YouTube, Instagram, Pinterest derken Twitter’a kadar yetişmiş oldu. İlk yayın da Walmart işbirliğiyle yapıldı.

TikTok rakiplerini etkilemeye devam ediyor. Spotify, TikTok’taki gibi dikey video gösterimini test ediyor. Mobil uygulamanın alt kısmında keşif butonu olacak ve açılan sayfada kısa dikey videolar izlenebilecek. (Log)

Yemeksepeti ve sızıntı iddiası henüz bir yere bağlanmadı. Son olarak, hacker grubu, Yemeksepeti’nin bazı gazetecilere dava açmasını gerekçe göstererek 20 bin kullanıcıya ait olduğunu öne sürdüğü bilgileri paylaştı. Pazartesi itibarıyla da KVKK’nın Yemeksepeti hakkında inceleme başlattığı açıklandı. (Cumhuriyet)

Değerlemesi 25 milyar doları bulan kripto para borsası FTX Türkiye’ye açıldığını duyurdu. (Webrazzi)

Bir ‘Black Friday‘ çılgınlığını daha geride bıraktık. Her platformun bu döneme dair kendi verilerini paylaşacağını umuyoruz. Şimdilik iyzico’nun 70 bine yakın üye işyerinin verilerinden süzdüğü infografiğe göz atabiliriz.

Egirişim, yakın dönemin en sansasyonel girişim hikayelerinden biri olan Sinemia’nın kurucusu Rıfat Oğuz ile bir video söyleşi gerçekleştirdi. 45 dakikanız varsa buyrun:

YATIRIMLAR, SATIN ALMALAR

Geride bıraktığımız haftanın yatırım ve satın alma haberlerini yine detaya girmeden hızlıca hatırlayıp sonraki bölümlere geçelim. Türkiye ile sınırlamaya çalışıyoruz bu bölümü. Dünyada olup bitenlerin tamamını bir bültende listelemek mümkün değil, malum. İleride ihtiyaca göre geniş kapsamlı bir yatırım karnesi hazırlarız belki.

Şirket çalışanlarının verilere erişimini kolaylaştıran ve elde ettiği verileri görselleştiren Datapad, 500 İstanbul liderliğinde yaklaşık 1 milyon dolar tohum öncesi yatırım aldı. (Girişim.io)

Ağustos 2020’de lansmanı yapılan sesli kitap platformu Dinlebi, CCW Teknoloji kurucusu Adem Duman liderliğinde 6,5 milyon TL ikinci tur yatırımı aldı. (Chip)

Hastaları doktorlarla online olarak buluşturan Bulut Klinik, KT Portföy Teknogirişim Girişim Sermayesi Yatırım Fonu liderliğinde 5 milyon 454 bin TL yatırım aldı. KT’nin arkasında Kuveyt Türk ve Vakıf katılım bankalarının olduğunu da hatırlatalım. (Webrazzi)

Hızlı e-ticaret altyapısı sunan; site, pazaryeri ve fiziksel mağazayı tek yerden yönetme imkanı veren ikas tohum yatırım turunu tamamladığını duyurdu. Yerli ve yabancı yatırımcıların katıldığı belirtilen tura dair bir meblağ bilgisi ise henüz paylaşılmadı. (Swipeline)

Getir, İngiltere’de faaliyet gösteren Weezy adlı hızlı teslimat girişimini satın alıyor. Şirketin 700 çalışanı da Getir çatısı altına girecek (Egirişim). “Getir de ne satın aldı be” diyenler için son dönemdeki hamlelerini hatırlayalım:

  • Şok Market’in hissedarı olacağı duyuruldu. (Kasım)
  • E-ticaret platformu n11’e yatırım yapacağı duyuruldu. (Ağustos)
  • Garenta’nın araç paylaşım platformu MOOV’un %75’inin satın alınacağı duyuruldu. (Ağustos)
  • İspanya merkezli hızlı teslimat girişimi BLOK satın alındı. (Temmuz)

“Bunlar iyi hoş da şöyle muhabbetli filan bir video veya podcast yapsanız da gündemi okumak yerine izlesek” diyen olursa da bizden önce yapılmışı var. Swipeline tarafından hazırlanan haftalık gündem:

TREND GİBİ

“İleride daha çok konuşulacak bunlar” diyerek yer yer ahkam kestiğimiz bazı şeyler:

Mesai saatlerinin kısalacağı günler çok uzakta değil. Bunun öncülüğünü de büyük ihtimalle ‘yeni ekonomi’ girişimleri üstlenecek. Önümüzde iki yol var: Haftada dört gün veya günde altı saat mesai. Birleşik Krallık merkezli, 2013 doğumlu dijital banka Atom Bank, maaş kesintisine gitmeden haftada dört gün çalışma düzenine geçiş yaptı. 430 çalışan Cuma veya Pazartesi günlerinden birinde izinli sayılacak. Eski düzendeki haftalık 37,5 saatlik mesai de 34 saate düşmüş oldu. (BBC)

  • Vakti olanlar için Morning Brew’da mesainin kısalmasıyla ilgili detaylı bir toparlama var.

Bu noktada bir de hiç çalışmama meselesi var. Özellikle 1,2 milyon üyeye sahip r/antiwork subreddit’inden yayılan bir furya. “Unemployment for all, not just the rich” şeklinde de esaslı bir sloganı var. New York Times’dan Vice’a birçok prestijli mecrada da ‘büyük istifa dalgası’ ile bağlantılı şekilde işlendi.

Amazon’daki işletmeleri satın alarak büyüten girişim kalıbını çok sık duymaya başladık. Özellikle büyük meblağlı yatırım haberlerinde. Thrasio’nun başını çektiği, Amazon Aggregator diye tanımlanan bu girişimlerin ‘esas patlamayı’ 2022’de yapması bekleniyor. Marketplace Pulse’ta bu iş modeline dair müthiş bir inceleme var. (Henüz Türkiye’de böyle haberler duymadık sanki.)

Teknoloji devlerinin kişisel veri hırsının dolaylı etkisiyle yeni bir iş kalemi doğuyor: Kişisel verilerimize o kadar da iştahla bakmayan teknoloji servisleri. Axios “the business of privacy” diye tanımlıyor bunu. Mahremiyet odaklı arama motoru You.com’un 20 milyon dolar yatırım alması, yine benzer bir vaat sunan ProtonMail’in önümüzdeki yıl 75 milyon kullanıcıya ulaşacağı beklentisi, arama motoru DuckDuckGo’nun indirilme sayısının bir yılda %55 artması, Brave adlı tarayıcının aylık 36 milyon kullanıcıya ulaşması gibi gelişmeleri de bu patlamanın işaretleri olarak sunuyor.

Yeni sosyal ağ arayışları sürüyor. NFT aleminin Instagram’ı şeklinde tanımlanan Nafter bu boşluğu doldurma iddiası olan bir girişim. Tasarım itibarıyla da Instagram’ı epeyce ‘andırıyor’ diyelim. Nafter’a yüklediğiniz fotoğrafı NFT’ye ve dolayısıyla paraya dönüştürme vaadi var. Elbette kendi kripto parası da var.

  • Ömür boyu sadece 100 paylaşım yapma imkanı sunan Minus da dikkat çeken bir başka girişim. Yukarıda dediğimiz gibi, hep bir arayış…

Pickleball, tenis, badminton ve masa tenisi karışımı bir oyun. İlk kez 1965’te ortaya çıkan ve halihazırda Amerika’nın en hızlı yükselen sporu. Alametifarikası ise neredeyse 7’den 70’e herkesin birlikte oynayabiliyor olması. İlginizi çektiyse yine canımız Axios’a bir göz atabilirsiniz.

Kablolu kulaklık yeniden ‘cool’ hale gelmiş olabilir. Insider konuyu Z kuşağına bağlayıp “because they don’t look like finance-bros” başlığını atmış. “Yerinde durursan er geç cool olma sırası sana da gelir” düsturu gereği, kablosuz kulaklığa henüz geçememiş olanlar için de güzel haber.

  • “Türkçe içerik olsa da okusak” diyenler için de MediaTrend de konuyu güzelce toparlamış.

“Finance-bros” yazınca Google’da şöyle görseller çıkıyor. Yani.

TAKVİM

Stopaj okurlarının ilgisini çekebilecek etkinlikler, yarışmalar, eğitimler… İleride daha kapsamlı, kendi ayakları üzerinde duran bir takvime dönüşür belki.

Bilkent Cyberpark, Code.YapıKredi, Cube Incubation, Eczacıbaşı ve Hackquarters desteğiyle her ay girişimcileri yatırımcılarla buluşturan startups.watch demo günlerinin bir sonraki ayağının konusu B2B. Tohum ve Seri A yatırım arayan B2B girişimler 16 Aralık’a kadar başvuruda bulunabilecek.

Erken aşama dijital sağlık girişimlerini desteklemeyi hedefleyen uluslararası hızlandırma programı Healthcare Lab başvuruları başladı. GİRVAK’ın destekçileri arasında bulunduğu yarışma 10 bin euro ödül ve Roche’un hızlandırma programına katılım şansı sunuyor. Son başvuru tarihi 30 Kasım.

Digitalzone Meetups online buluşmaları devam ediyor. 30 Kasım Salı akşamı saat 19.00’da başlayacak yayının konukları Insider’dan Ali Can Kamiloğlu ve Decathlon Türkiye’den Büşra Günaydın Irmak. Kamiloğlu “Girişimcilik Ekosistemi, Yatırımlar ve Büyüme Yönetimi” başlıklı; Irmak da “Data Odaklı Influencer Marketing” başlıklı birer sunum yapacak. Detaylar ve kayıt Bigmarker’da.

Genç yeteneklerle bilişim sektörünü buluşturmayı amaçlayan Think Tech Bilişim Kampı 16-17 Aralık’ta. Online olarak gerçekleşecek kampın detayları ve kayıt formu için Coderspace bir tık uzakta.

Bilkent Genç Girişimciler Kulübü tarafından 15’incisi düzenlenen Ankara Startup Zirvesi girişim başvurularını bekliyor. 12 Aralık’ta gerçekleşecek zirvenin kayıt ve başvuru detayları kendi sitesinde.

QNBEYOND hızlandırma programının dördüncü dönem başvuruları açıldı. İşini büyütürken QNBEYOND yanında olsun isteyenler başvuru formunu doldurabilir.

Yılın en büyük girişimcilik olaylarından biri haline gelen Big Bang Start up Challenge için de geri sayım devam ediyor. 2 Aralık Perşembe saat 13.00’te başlayacak olan etkinlikte, İTÜ Çekirdek’in 2021 yılında kabul ettiği girişimcilerin en dikkat çekenleri sahneye çıkacak. Kayıt için form doldurmak yeterli. Finale kalan 20 girişim de şurada.

9 Aralık’ta gerçekleşecek olan Jotform ile Sıfırdan Globale Konferansı, kendi ekonomisini yaratmak ve online kanallar üzerinden gelir elde etmek isteyenleri hedefliyor. Sıfırdan Globale’nin YouTube, LinkedIn ve Twitter hesaplarından ücretsiz takip edilebilecek etkinliğin programına şimdiden göz atmakta fayda var.

İPUÇLARI

İşe yarayabilecek faydalı bilgiler, öneriler, birtakım yaşanmışlıklar.

  • Your business suddenly takes off. Now what? (Courier)
  • Your business needs a story. Here are 6 ways to make it a standout (Fast Company)
  • 10 no-code tools that your startup needs (Twitter)
  • 15 tactics that nobody told you about growing an affiliate program (Twitter)
  • How companies can capitalize on the coming boom in ‘smart assistants’ (Fortune)
  • Erken aşamadaki B2B girişimlerin kaçınması gereken 5 satış hatası (İTÜ Çekirdek)
  • Yatırımcılarla nasıl iletişime geçilmeli, nelere dikkat edilmeli? (Startup Borsa)

YER İŞARETLERİ

Hafta boyu farklı mecralarda görüp kenara ayırdığımız, “başkaları da okusa ne güzel olur” dediğimiz şeyler:

Silikon Vadisi yakın gelecekte de teknoloji girişimciliğinin merkezi olma rolünü sürdürebilir mi? Uzaktan çalışma düzeninin yaygınlaşmasıyla bu ve benzeri merkezlerin gücünü kaybedeceğini düşünenlerin sayısı az değil. The Next Web’de yayınlanan “Will nomad hubs become the next startup cities?” başlıklı makale böyle düşünenler için kafa açıcı olabilir.

Wall Street Journal’dan Joanna Stern Metaverse’de 24 saat geçirip izlenimlerini yazmış. Metaverse tam olarak neresi, ona öyle denmez aslında, her şey karıştı birbirine filan demeden okuyabilirseniz gayet doyurucu bir dosya.

Teknoloji ve internetle gelen yeni terimleri hakkıyla çevirmek, tanımlamak ve o tanım etrafında fikir birliğine varmak çok zor. Türkiye’nin Makinecileri oluşumunun hayata geçirdiği Dijital Terimler Sözlüğü bu noktada iyi bir hamle gibi görünüyor.

Fortune Türkiye dergisinin Kasım sayısı 40 yaş altı 40 isim listesiyle çıktı. Bu listelere genel itibarıyla mesafeli değilseniz, şöyle bir güncellenmenin zararı olmaz. Hem çok sayıda girişimci de var 🙂 Derginin internet sitesi biraz geriden geldiği için elimizde link yok maalesef. En azından basılı versiyonunu nerelerde bulabileceğimize dair bir paylaşım yapmışlar.

Başlamışken bir liste daha: MIT Technology Review tarafından yaz başında hazırlanan “Innovators Under 35” dosyası, girişimciler, vizyonerler gibi alt kategoriler içeriyor.

The Verge kuruluş yıldönümünde 10 yılının muhasebesini içeren bir dosya yayınlamıştı bu ayın başında. Üslubuyla, görsel kullanımıyla komple kıskandıran bir içerikti.

BİR ŞEYLER SÖYLENDİ

Yine okuduğumuz, izlediğimiz, dinlediğimiz şeylerden altını çizdiğimiz bazı bölümler:

Start up dergisinin önceki sayısında yer alan iki söyleşi özellikle ilgimizi çekti. Önce Keiretsu Forum Türkiye Başkanı Hulusi Berik ile yapılan söyleşiden bir bölüm:

  • “Net bir şekilde tohum yatırıma hiç girmiyoruz. Yatırım yapmak için mutlaka şirketini kurmuş ve en az bir fatura kesmiş olmayı şart koşuyoruz. Çünkü zaten yaptığımız yatırımlar çok riskli, %95-97’si batıyor. %1-2’si girişimcinin hayatını geçindirecek bir iş haline dönüyor. Ancak %1 ya da %0,5’i büyüme potansiyeli taşıyan girişim oluyor. O nedenle ‘aklıma bir fikir düştü’ şeklinde girişimcilerin yatırım için başvurmasını istemiyoruz…”

Sonra da girişimci, yazar Steve Blank ile yapılan söyleşiden iki alıntı:

  • “Hiçbir iş planının müşterilerle karşılaşıldığında işe yaramadığını fark ettim. İş planı, yatırımcıların size yazdırdığı ve muhtemelen okumadığı bir şey. Para bulduktan sonra planı bir çekmeceye atar ve unutursunuz. Yalın Start up Hareketi’ni kurarkenki en büyük motivasyonum muhtemelen bize söylenmiş olan her şeyin yanlış olduğunu fark etmem oldu.”
  • “Hemen her girişimdeki kurucu takımda genellikle bir mucit vardır. O teknolojiyi yaratan kişidir. Apple’da bu kişi Steve Wozniak’tı. Girişimci olan da Jobs’tı. Jobs olmasa Wozniak hala evinin bodrumunda oturuyor olurdu. Elon Musk için de aynısı geçerli. Elon kendisine ne ad verirse versin, Tesla’da arabaların elektrik aksamlarını üreten JB Straubel… Olay mucit Straubel ile girişimci Musk’ın birleşimiydi. Şirketlere bakarsak genelde basınla ilişkileri yürüten bir ‘Bay Dış Dünya’ bir de ürünü yaratan bir ‘Bay Şirket İçi’ vardır. Takım oluştururken bu modele bakmakta fayda var.”

Girişimci, yatırımcı Erdem Yurdanur kendi sitesinde “Metaverse ve Biricik Dünyamız” başlıklı bir yazı paylaşmıştı. Rüyaya kapılmamak için özellikle şu kısmı not etmek istedik:

  • “Bugün milyarlarca insanın önüne konulan rüya şudur: Sen de teknolojiyi takip edersen, doğru zamanda doğru yerde olursan, herkesten önce hareket edersen, bir Mark Zuckerberg, bir Elon Musk, bir Jeff Bezos olabilirsin. Onlar da senin benim gibi insanlardı ama teknolojiye yatırım yaptılar, erken davrandılar, çok çalıştılar ve başardılar, bu yüzden de her türlü saygıyı, takdiri, gücü, parayı sonuna kadar hak ettiler. O yüzden içinde bulunduğun bu dünyada sen de toplumsal değil bireysel kurtuluş yöntemlerine kafa yor ve bu adamlardan birisi olmaya bak. Kısacası ya hep ya hiç olarak bak dünyaya. Senden sonra gelecek nesilleri, kendi çocukların dahil umursama, onlar da kendi başlarının çaresine bakarlar zamanı gelince…”

DERMANINI BEKLEYEN DERTLER

Girişimciliğin sorun çözmekle, dertlere derman bulmakla ilgisi olduğunu söylerler. Bültenin ilk sayısını dermanını bekleyen bir dertle bitirelim. Sonraki sayılarda devamı gelir belki.

“Oda dolusu belge, fotoğraf şu kadarcık diske sığıyor; ne güzel” coşkusu yaşadığımız günlerin üzerinden çok geçmeden yeni bir dertle karşı karşıyayız: Dijital istifçilik. “Nasıl olsa yer var, bir ara bakarım, önemli şeyler bunlar” diye diye bir daha dönüp bakmayacağımız neler neler saklıyoruz telefonda, bilgisayarda, bulutta, her yerde! News Lab Turkey, Anıl Aba imzasıyla milyonlarca dijital istifçiden biri olduğunuzu yüzünüze vuran bir yazı yayınladı. “TLC’deki çöp evlerin dijital versiyonunda yaşıyoruz” şeklinde özetlemiş konuyu yazar. Kim, nasıl kurtarır insanlığı bu yeni dertten?


Durumlar böyle. Bülteni beğendiyseniz abone olmaktan ve beğeneceğini düşündüğünüz başkalarıyla da paylaşmaktan çekinmeyin.


Bu arada elimizde bunlar da var: