No: 014

21 Mart 2021

Haylayt iş dünyası ve pazarlama iletişimi odaklı; medya, eğlence, teknoloji, iş yaşamı, girişimcilik, tasarım gibi konulara eğilen bir haftalık bülten. Ücretsiz abone olmak için aşağıdaki forma e-posta adresinizi bırakabilirsiniz. Formu doldururken çerez ve gizlilik politikasını da kabul etmiş olursunuz.

Geride bıraktığımız hafta South by Southwest haftasıydı. Kıymetini bilenler için yakın geleceğin ön gösterimi niteliğinde bir etkinlik. Bigumigu bu yıl da Akbank işbirliğiyle orada olup bitenleri izledi, kendi süzgecinden geçirdi ve hafta boyunca farklı mecralardan bize aktardı. Yine kıymet bilenler için çok güzel bir kaynak oluşturdu. Hatta şu an vaktiniz kısıtlıysa ve seçim yapmak zorundaysanız Haylayt yerine gönül rahatlığıyla SXSW etiketine göz atabilirsiniz. Alınmayız.

İŞ YAŞAMI

Sabancı Holding de esnek çalışma modelini kalıcı hale getireceğini duyurdu. Beyaz ve gri yakalı personelin %75’i tamamen veya karma modelle uzaktan çalışmaya devam edecek. 2021-2025 stratejisi kapsamında “İşin Geleceğine Uyum” başlığına geniş yer veren topluluk, her şirketi için ayrı bir yol haritası hazırlayacak. Yapılan açıklamada şöyle bir maddeye de yer verilmiş: (NTV)

  • “Uzaktan çalışanlara verilen destekler çeşitlendirilecek. Bazı sabit gider (internet, yemek, elektronik iş araçları vb..) desteklerinin yanında ergonomik ihtiyaçlara yönelik destekler (çalışma masası, sandalyesi, vb.) de kapsamın içinde yer alacak. Bunlara ek olarak İş-Özel Hayat Destek Uygulamaları (toplantısız saatler, iletişim kuralları), Uzaktan Çalışma Eğitimleri gibi pek çok destek de yaygınlaştırılarak devam edecek.”

Yeni dönemde mesai saatlerinin veya günlerinin kısalacağı -en azından o yönde bir taleple karşılaşılacağı- bir gerçek. İspanya haftada dört gün mesai için pilot uygulama başlatabilir. Çalışanların haftada toplam 32 saat mesai yapmasını öngören uygulamanın sonbaharda 200 kadar şirkette başlaması planlanıyor. Merkez sol parti Mas Pais tarafından sunulan öneriye hükümet sıcak bakmış, bazı işveren örgütleri ise aksine daha fazla çalışmak gerektiğini öne sürmüştü. Tartışmalar sürüyor. (BBC Türkçe)

İşi daha ileri götürüp günde beş saat çalışanlar da var. Aklınızda “acaba” sorusu belirdiyse, 2015’ten beri bu düzende çalışan Tower adlı şirketin kurucusu ve aynı zamanda The Five Hour Workday kitabının yazarı Stephan Aarstol’un yazısına bakabilirsiniz (Fast Company). Veya aşağıdaki kısa videoyu da izleyebilirsiniz.

Zoom toplantılarından kaçmanın yollarını az çok öğrendik, kendimize göre taktikler geliştirdik. Henüz o seviyeye gelemeyenler için Zoom Escaper adlı bir site var. Fikir basit: Toplantı tahammül sınırlarını zorlar hale geldiğinde sitedeki ‘ortam seslerinden’ birine tıklayıp sesi iyice açıyorsunuz. Ya da dürüstlüğü seçip “bu nedir arkadaş, Birleşmiş Milletler bu kadar toplantı yapmamıştır” diyerek tek tuşla ortamı terk edebilirsiniz. Öyle durumlar için de bültenin sonlarına doğru iş ilanları bölümümüz var. Kısmet.

AJANS, MARKA, REKLAM vs.

Salgının da etkisiyle ‘Private Label‘ ürünlerin cirosu 2020’de %23 oranında artış gösterdi. En yüksek ciro büyümesi %25’le gıda tarafında yaşandı. Gıda özelinde en yüksek büyüme ise %33’le yağlar kategorisinde. Private Label ürünlerin gıdada en yüksek ciro payına sahip olduğu kategori yüzde 44,3 ile süt ürünleri olmaya devam etti (Dünya). Yine salgınla ve pahalılıkla birlikte markadan ziyade ihtiyaca ve ucuzluğa yönelim olduğunu gösteren araştırmalar paylaşmıştık önceki sayılarda.

(Yıllardır tam olarak içe sinecek bir çevirisi yapılmadı bu kavramın. ‘Özel markalı’ şeklinde kullanımı var ama ilk duyulduğunda pek bir anlam ifade etmiyor. ‘Market markalı ürünler’ desek?)

Abonelik sistemi farklı alanlarda kendini göstermeye devam ediyor. Salgın döneminde düşen otomat kaynaklı satışları toparlamak isteyen Coca-Cola, Mayıs ayında Japonya’daki 320 bin makinede aylık abonelik sistemi deneyecek. Aylık 2.700 Japon Yeni (180 TL) karşılığında her gün bir içecek almak mümkün olacak. Sistem, Coke On adlı mobil uygulamayla çalışacak. (Marketing Türkiye)

Ikea hemen her hafta bir şekilde bültende yer bulmayı başarıyor. Bu sayıda mevzu, ABD pazarı için üretilen sesli katalog. Biliyorsunuz, Ikea bu yıldan itibaren meşhur kataloglarını başlayacağını duyurmuştu. Spotify ve YouTube’da dinlenebilecek. Sesin yükselişi için iyi bir işaret.

Starbucks 50’nci yaşını kutluyor. Sevenleri için burada Starbucks’ın kendi hazırladığı 50’nci yıl içeriği, Hepsiburada’da da 50’nci yıl özel koleksiyonu var.

Söz kahveden açılmışken de Arçelik’in Okan Bayülgen ile çektiği Göz Açıp Kapayıncaya Kadar adlı yapımdan bahsedebiliriz. Belgesel tadındaki filmin senaryosu yine Okan Bayülgen ve Selin Atasoy’a ait.

Bültenin bu başlığını da Visual Capitalist’in hazırladığı dünyanın en çok ziyaret edilen 50 internet sitesi infografiğiyle bitirelim. İlk onda iki tane ‘yetişkin sitesi’ olması da önemli bir ayrıntı. Yüksek çözünürlüklü versiyonuna bu bağlantıyla ulaşabilirsiniz.

MEDYA, EĞLENCE

Hemen her iletişim mezununun hatıralarında yeri olan Aydın Doğan Genç İletişimciler Yarışması’nın bu yılki kazananları açıklandı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve Aydın Doğan Vakfı işbirliğinde gerçekleşen yarışmaya 15 binden fazla proje başvurdu. 17 üniversiteden 53 öğrencinin 45 projesi ödüle layık bulundu. Kazananların listesi Journo’da.

Kendi bültenini veya haber sitesini hazırlayan, YouTube kanalına yoğunlaşan, podcast programları yapan gazetecilerin sayısı gün geçtikçe artıyor. Daha önce sadece işsiz kalan gazetecilerin giriştiği, iyi bir iş bulunca da bıraktığı heveslerdi bunlar. Ama artık -en azından global ölçekte olanlar- kazanç bakımından da ‘o iyi işlerle’ kafa kafaya gelmeye başladı. 

News Lab Turkey “Gazeteciler neden kendi platformlarını kuruyor” sorusundan hareketle bir dosya hazırlamış. Bir alıntı yapalım:

  • “Gazete Rüzgârlı’nın kurucularından Merve Filiz Yavuz, istihdam sorununu teğet geçerek iş bulabilen genç gazetecilerin mesleğin ‘doğal getirisi’ gibi dayatılan uzun çalışma saatleri, zamanında ve tam ödenmeyen maaşlar, mobbing ve sansürle karşı karşıya kaldıklarını kaydediyor. Tüm bunları kabul etmek istemeyenlerin de işsizlikle mücadele etmek zorunda olduğunu ekliyor.”

Sosyal ağlarda son durumlar

Twitter’dan sonra Facebook da e-bülten işine giriyor. Daha doğrusu, bağımsız gazeteci ve yazarların kolayca kendi bültenini veya sitesini oluşturup Facebook’un nimetlerinden yararlanabileceği bir program diyebiliriz. Bir bakıma Substack’in sunduklarıyla benzer bir sistem. Facebook daha önce de benzer programlar duyurdu ama pratiğe ne kadar döküldü bilemiyoruz. İlginizi çektiyse Columbia Journalism Review meseleyi farklı yönleriyle uzun uzun anlatmış.

Twitter demişken, onun da Türkiye’ye temsilci atamayı kabul ettiği bilgisini de araya sıkıştıralım. Günlük ziyaretçi sayısı 1 milyonun üzerinde olan yurtdışı kaynaklı sosyal ağların Türkiye’de temsilci bulundurmaları istenmiş, bunu kabul etmeyen Twitter’a da reklam yasağı uygulanmıştı. Bir sonraki adım, Twitter için bant genişliğinin daraltılması olacaktı. (Cumhuriyet)

Instagram bir süre önce, yetişkinlerin çocuklara mesaj atmasını engelleme kararı almıştı. Malum taciz ve cinsel istismar olaylarının önüne geçmek adına alınan bu kararı yeni bir hamle izleyecek gibi görünüyor: Çocuklara özel Instagram. 13 yaş ve altı için özel bir Instagram sürümü üzerinde çalışıldığı ortaya çıktı ama henüz detaylı bilgi yok. (Webtekno)

Online alışveriş esnasında hangi bedenin üzerimizde iyi duracağını analiz edip ona göre ürün seçmemizi sağlayan Fit Analytics adlı girişim Snap tarafından satın alınıyor. Snapchat’in sosyal ticaret alanına dahil olma çabalarının yeni bir yansıması bu. Anahtar kelimeler: Z kuşağı, artırılmış gerçeklik, online alışveriş, sosyal ağ… (Retail Dive)

WhatsApp sesli mesajları iki farklı hızda daha dinleyebilmemizi sağlayacak bir yenilik üzerinde çalışıyor. Bir buçuk kat ve iki kat hızlı dinleme seçeneği sunacak olan özelliğin genel kullanıma ne zaman açılacağı bilinmiyor. (Wabetainfo)

Ses dosyalarındaki veya videolardaki konuşmaları anlık olarak yazıya döken Google Live Caption özelliği artık Chrome’da da kullanılabilecek. Şu an için sadece İngilizce dil desteği var. İşitme engelliler ya da o an videoyu sesli dinleyemeyecek olanlar için güzel bir özellik. İngilizce ‘listening’ seviyesi ‘reading’ seviyesinden düşük olanlar için de elbette. (Google Blog)

Dijital platformlar

Webrazzi Insights tarafından hazırlanan Medya Tüketim Alışkanlığı Raporu’na göre evlerde en çok bulunan OTT hizmeti Netflix. 

  • Araştırmaya katılanların %68,3’ü Netflix, %18’i bein Connect ve yine %18’i GAİN kullanıyor. Onları YouTube Premium, BluTV ve TV+ izliyor.
  • Katılımcılar arasında yalnızca Netflix kullananların oranı %27. Yani çoğunluk tek platformla yetinmiyor.
  • OTT’ler en sık akıllı TV’de izleniyor (%34,9). 

TRT iki yeni dijital platform hazırlığında. Biri TRT0 adıyla kurulacak ve 14-24 yaş arası kitleyi yakalamaya çalışacak. Diğeri de global pazarı hedefleyecek. (Medya Koridoru)

Yeni demişken, Zorlu PSM sesini daha geniş kitlelere duyurmak amacıyla bir radyo kanalı kurdu. Karnaval Medya Grubu işbirliğiyle yayına başlayan Vestel PSM Radyo klasik rock, pop rock, indie rock, caz gibi pek çok farklı müzik janrını barındıran yayın akışının yanı sıra özgün içerikli programlar da sunacak. Linke tıkladığınızda çalan şarkı Haylayt’tan size gelsin 🙂

Netflix’in kendi alanındaki liderliği daha uzun yıllar devam edecek gibi görünüyor ama en azından artık çok ciddi bir rakibi olduğunu biliyoruz: Disney. ABD’deki kullanım alışkanlıkları üzerinden yapılan bir araştırma, Disney+, ESPN ve Hulu platformlarını bünyesinde barındıran Disney’in abonelik gelirlerinin 2022’de Netflix’le hemen hemen eşitleneceğini öngörüyor. (Emarketer)

Bu noktada Netflix Türkiye’nin Nisan ayı takvimine göz atmak istersiniz belki (Gazete Duvar). Nisan’da gösterime girecek o yapımlardan biri de Concrete Cowboy:

ANLAŞMALAR, AYRILIKLAR

Alametifarika otomotivden inşaata kadar birçok alanda faaliyet gösteren Fuzul Holding’in yeni yaratıcı ajansı oldu. (MediaCat)

VakıfBank yeni dönemde iletişim çalışmalarını Ogilvy PR ile yürütme kararı aldı. Ajans, bankanın finans tarafının yanı sıra VakıfBank Spor Kulübü ve VakıfBank Kültür Yayınları’na da hizmet verecek. (Sağlıklı Markalar)

Büyüme odaklı danışmanlık firması ommetrics Mart ayı itibarıyla Mavi’nin ölçümleme ortağı oldu.

Sütaş fermente ailesinin -Sütaş Ayran, Kaf Kefir ve Sütaş Yoğurt- dijital yaratıcı ajansı FormatC oldu.

Brandworks İletişim Danışmanlığı endüstriyel ve profesyonel mutfak marketi Cafemarkt’a dijital itibar yönetimi, sosyal medya yönetimi, proje ve medya ilişkileri yönetimi hizmeti verecek. (MediaCat)

133 ülkede 33 markayla faaliyet gösteren Marriott International Türkiye’deki kurumsal iletişim çalışmalarını Communication Partner ile yürütme kararı aldı. (The Brand Age)

Küçük ev aletleri markası Arzum’un yeni Pazarlama Direktörü Özlem Zülal oldu. Kendisini Unilever ve Hayat Kimya’dan tanıyoruz. (Ad Just Brand)

PunchBBDO önceki hafta Gülin Erdoğan’ın pozisyonunun İş Geliştirme ve Müşteri İlişkilerinden Sorumlu Başkan Yardımcılığına yükseltildiğini duyurmuştu. Bu hafta da, son olarak Alametifarika’da Garanti BBVA ekibinin liderliğini üstlenen Erçin Sadıkoğlu’nun Kreatif Direktör unvanıyla ajansa katıldığı duyuruldu. (Sağlıklı Markalar)

BAZI ETKİNLİKLER

GMK Kampüs: Grafik Tasarımcılar Meslek Kuruluşu, yılın ilk kampüs etkinliğini Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü işbirliğiyle gerçekleştiriyor. 24 Mart’ta saat 17.00’de başlayacak canlı yayın bölümün YouTube kanalında izlenebilecek.

TRAI 5g ve Yapay Zeka Konferansı: Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi tarafından 25 Mart’ta gerçekleştirilecek online etkinlikte, her iki teknolojinin hayata getirdiği / getireceği yenilikler konuşulacak. Program, konuşmacılar ve kayıt gibi detaylar kendi sitesinde.

ADhere Reklamcılık Günleri: Boğaziçi Üniversitesi İşletme ve Ekonomi Kulübü tarafından düzenlenen Adhere 26-28 Mart tarihlerinde online olarak gerçekleşecek. #ReklamNerede etiketiyle sektörden pek çok ismi ağırlayacak olan etkinliğe dair detaylar kendi sitesinde.

Webrazzi Dijital: Teknoloji ve hikaye anlatımından içerik pazarlamasındaki yeni trendlere gündemdeki sıcak konuların ele alınacağı Webrazzi Dijital 7 Nisan’da yine online olarak gerçekleşecek. Katılım ücreti 750 TL.

Rise of Brands: 8 Nisan’da düzenlenecek ve 15 oturuma ev sahipliği yapacak olan zirvede ayrıca 21 kategoride halk oylamasıyla belirlenen markalara ‘Yükselen Marka Ödülü’ verilecek. Oylama devam ediyor. Etkinlik katılım ücreti 300 TL. Detaylar Pazarlama Türkiye’de.

PRİDA Ödülleri: İletişim Danışmanlığı Şirketleri Derneği (İDA) tarafından düzenlenen PRİDA Ödülleri için başvuru süreci başladı. Son gün 9 Nisan. Ödül töreni ise 20 Mayıs’ta.

BAZI İŞ İLANLARI

Farklı mecralardan derlediğimiz ve bülten okurlarına hitap edeceğini düşündüğümüz iş ilanları. Unvanları Türkçeye çevirmemeye, kurum nasıl paylaştıysa öyle bırakmaya da özen gösteriyoruz.

Promoqube | Art Director: Aşağıdaki şartlara uyduğunuzu düşünüyorsanız, CV, portfolyo ve kendinizden bahsettiğiniz bir yazıyı “CR-ART” başlığıyla ik@promoqube.com adresine gönderebilirsiniz.

  • 2-5 yıl dijital ajans deneyimi olan
  • Adobe Creative Suite programlarının ustası olan ve hazırladığı içeriğin motion tarafını da yapabilen
  • Görsel fikir ve konsept geliştirme konularında deneyimli
  • KV oluşturmaktan hareketli sosyal medya içeriklerine kadar geniş bir skalada üretim yapabilen; işin doğasına uygun, özgün bir görsel dil geliştirebilen
  • Takip etmenin ötesinde, tasarım trendlerine yön verebileceğini düşünen 
  • Yaratıcı, yapıcı ve ekip ruhu taşıyan…

Peyman | Ticari Pazarlama ve Satış Geliştirme Grup Müdürü: Hızlı tüketim ya da benzer sektörlerde minimum 10 yıl deneyimli, iyi seviyede İngilizce bilgisine sahip, aktif araç kullanabilen, seyahat engeli olmayan… (LinkedIn)

Vidyodan | Head of Content: Pazarlama, reklam, iletişim veya benzeri bölümlerden mezun; yaratıcı içerik üretimi, metin yazarlığı, prodüksiyon gibi alanlarda en az 8 yıl deneyimli; modaya tutkuyla bağlı… (LinkedIn)

Kapital | Kitap Editörü: İş kitapları alanında deneyimli, yerli ve çeviri eserlerin basım hazırlığıyla ilgili tüm editoryal süreçlerden sorumlu olacak, yeni kitap seçimi ve yayın planlaması yapacak… (MediaCat)

Sharkuteri Medya | Dijital Pazarlama Performans Yöneticisi: Dijital pazarlama alanında minimum 3 yıl marka ve ajans deneyimi olan, bütçe ve hedef kitle optimizasyonunu gerçekleştirebilen, dijital reklam dünyasındaki trendleri ve gelişmeleri takip eden… (LinkedIn)

F&M İletişim Danışmanlığı | Metin Yazarı: En az 3-5 yıl medyada çalışmış ya da PR ajansı bünyesinde metin yazarlığı yapmış, ülke ve dünya gündemini takip eden, sorumluluk sahibi, çalışma disiplini yüksek… (Marketing Türkiye)

Boosmart | SEO Uzmanı: Temel web teknolojileri hakkında bilgi sahibi, temel arama motoru kavramlarına hakim, planlama ve organizasyon yeteneğine sahip, proaktif davranabilen… (LinkedIn)

OLIVER | Art Director: Üniversitelerin ilgili bölümlerinden mezun, en az 3 yıl ajans deneyimli, büyük markalara iş üretmekten heyecan duyan… (Bigumigu)

BAZI İPUÇLARI

Bir kısmı 101 seviyesinde olabilir ama el altında tutmak fayda sağlayacaktır:

  • Top 7 ways to make your ad more creative -and effective- in 2021 and beyond (AdAge)
  • Gazeteciler için çevrimiçi, ücretsiz ve profesyonel video kurgu programları (News Lab Turkey)
  • ‘Mobile First’ yaklaşımı nedir? Nasıl faydalar sunar? Nelere dikkat edilmeli? (Olmadık Projeler)

BAZI İLGİNÇLİKLER

Bu sayıda yeni bir başlığımız var. Hafta boyunca farklı bültenlerde, sitelerde görüp kenara ayırdığımız ilginç ürünler, haberler ve trendlerden kısa bir derleme. Bu arada evet, başlık Umut Sarıkaya’nın İlginçlikler Adamı karikatürünü andırıyor biraz.

Finfluencer: Daha önceki sayılardan birinde bahsi geçmişti. ‘Finance influencer’dan türetilmiş bir kavram. Özellikle kripto paraların yükselişiyle, elinde salladığı bir tomar parayı gösterip onu dinlersek bizim de o kadar kazanabileceğimizi söyleyen adamlar ve kadınlar görmeye başladık. Ağırlıklı olarak TikTok ve YouTube’da takılan finfluencer’lara olan ilgi, salgınla birlikte artan işsizlik dalgasının da etkisiyle gün geçtikçe artıyor. Wunderman Thompson konuya dair güzel bir özet hazırlamış.

Uzay oteli: Kaliforniya merkezli girişim Orbital Assembly, 2025’te ilk uzay otelinin yapımına başlayacağını duyurdu. 2027’de hizmete girmesi planlanan otelin kapasitesi 400 kişiyle sınırlı olacak. (Gri Gündem)

The Gucci Virtual 25: Moda devi Gucci, Roblox ve VRChat platformları için sanal ayakkabılar tasarladı. 12,99 dolara alınabilen ayakkabılar, söz konusu platformların yanı sıra artırılmış gerçeklik yardımıyla da ‘giyilebiliyor’. (The Verge)

Mantardan yapılan Hermes çanta: Bir diğer moda markası Hermes, kült sayılabilecek deri çanta modeli Victoria’yı miselyumdan üreteceğini duyurdu. Bir biyoteknoloji firmasıyla yapılan işbirliğinin ürünü olacak bu çantanın yıl sonunda satışa çıkması planlanıyor (Dezeen). Mantarın kalın dokulu bir kısmı olan ve yapı malzemesi olarak da kullanılabilen miselyum moda dünyasında derinin en güçlü alternatiflerinden biri.

Sulama kanalı üzeri güneş panelleri: 2014 yılında Hindistan’da başlatılan pilot proje, kısaca “neden güneş panellerini sulama kanalları boyunca kurmuyoruz” sorusundan yola çıkıyor. Bu hem yer sıkıntısını çözüyor hem de kanalları güneşten koruduğu için buharlaşmayla yaşanan su kaybını en aza indiriyor. Projenin uygulandığı Gujarat eyaletinde toplam 80 bin kilometre uzunluğunda kanal bulunuyor. Ne kadarı panellerle kaplanacak bilmiyoruz tabii. (BBC)

BİTİYOR 🙂

İstanbul Film Festivali bu yıl salgın şartları gereği online tarafa taşınıyor ve Nisan, Mayıs, Haziran aylarına yayılıyor. Gösterim takvimi henüz açıklanmadı, bilet satışı da 30 Mart’ta başlayacak. Şu an için konumuz festivalin afişi. Londra’da yaşayan kolaj sanatçısı Selman Hoşgör imzalı çalışmaları burada da paylaşmış olalım. İstanbul Film Festivali afişlerine her zaman özel ilgim olmuştur. Hatta geçmişte bir iki kez “şu ana kadarki tüm afişleri tek başlık altında toplayan bir içerik hazırlasak, ne güzel olur” diyerek kapılarını çaldım ama bu istek gerçeğe dönüşmedi.

Durumlar böyle. Esen kalın.

Bülteni her hafta e-posta kutunuzda bulmak isterseniz şu formdan kayıt olabilirsiniz. Formu doldururken çerez ve gizlilik politikasını da kabul etmiş olursunuz. Her türlü şikayet ve öneri için de akin@haylayt.net adresini kullanabilirsiniz.