No: 003

3 Ocak 2021

Haylayt pazarlama iletişimi ekseninde; medya, eğlence, teknoloji, iş yaşamı, girişimcilik, tasarım gibi konulara eğilen bir haftalık bülten. Nedir, yazarı kimdir diye merak ederseniz şuraya göz atabilirsiniz. Bülten yayınlandığında haberdar olmak isterseniz yazının sonundaki forma e-posta adresinizi bırakabilirsiniz.
Akın Arslan

Yılbaşı tatilinin de etkisiyle gündem yönünden kısır bir haftayı geride bıraktık. Bu nedenle nispeten kısa bir bültenle karşınızdayım. İlk iki sayıda aldığım tek şikayet bültenin fontu ve puntosuyla ilgiliydi. Puntoyu hafif hafif büyüterek Hayat Bilgisi ders kitabı sınırlarına getirdim sayılır. Fontu da değiştirdim. (Garamond seven minik mutlu kitlenin kalbini kırdınız.)

Her hafta Eskişehir’den bir sanatçının / tasarımcının çalışmasını öne çıkaracağımı söylemiştim. (Nedenini geçen hafta anlattım.) Bu haftanın öne çıkan görseli Elif Deneç imzalı. Kendisini ağırlıklı olarak çocuk kitaplarına yaptığı çizimlerden ve özgün çalışmalarından biliyorum. Devamı için Instagram hesabına göz atarsanız pişman olmazsınız (diye düşünüyorum).

Elif Deneç
AJANS, MARKA, REKLAM vs.

Çoğunu zaten görmüşsünüzdür ama geride bıraktığımız hafta bu alanda olup bitenleri şöyle bir hatırlayarak başlayalım.

  • Moda efsanesi Pierre Cardin 98 yaşında dünyaya veda etti. 70 yılı aşkın moda ve marka kariyerine onlarca kilometre taşı sığdırmayı başaran Cardin’e dair uzun bir dosya okumak isteyen olursa The New York Times’a göz atabilir.
  • Adobe, bir dönemin mecburiyetleri arasına girmeyi başarmış olan tarayıcı eklentisi Flash için artık güncelleme sunmayacağını açıkladı ve net konuştu: Flash Player içeriğini acilen kaldırmanızı öneriyoruz! (BBC Türkçe)
  • Yılın son günü Milli Gazete arka sayfasında ilginç bir duyuruya yer verdi. “Bugün sayfada BİM reklamı olacaktı ama reklamverenin haber sansürü taleplerinin kabul edilmemesi reklam geri çekilmiştir” şeklindeki tam sayfa duyuruya karşı BİM’den henüz bir açıklama gelmedi. (Milli Gazete)
  • Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği (DPİD) tarafından bu yıl 12’ncisi Doğrudan Pazarlama Ödülleri sahiplerini buldu. Kazanan işler için Bigumigu’ya göz atabilirsiniz.
  • Markaların yeni yıl reklamlarında “umut” ve “2020’ye giydirmeler” öne çıktı.
  • Deepfake teknolojisini -biraz da haklı olarak- ürkütücü yanıyla tanıdık. Hakikat sonrası denilen dönemin üzerine dikilen tüylerden biriydi. Reklamlarda ne zaman ve ne şekilde kullanılacağı da merak konusuydu. Ziraat Bankası’nın “Sen Hep Gülümse” adlı yeni reklam filmi bu meraka verilen ilk cevaplardan biri oldu. Happy People Project imzalı reklamın post prodüksiyonu 40 gün sürmüş. İleride yapım aşamasıyla ilgili kapsamlı bir video da gelir diye düşünüyorum.

Deepfake pek çok yönüyle çokça tartışılacak bir konu. Reklamcı ve yazar Ümit Alan konuyu BirGün gazetesindeki köşesine taşımış. Kendi Twitter hesabında da seviyeli bir tartışma devam ediyor.

Reklamcılar Derneği Başkanı Volkan İkiler Marketing Türkiye dergisine dönemi değerlendiren bir röportaj verdi. Röportajdan şu cümleyi çıkarabildim:

  • 2021 yılında özellikle ekonominin toparlanmasına da paralel olarak başta yine e-ticaret olmak üzere inşaat, temizlik ürünleri, perakende, finans, otomotiv gibi sektörlerin katkısıyla toplam büyümenin yüzde 10’un üzerinde gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz.

Geride bıraktığımız yılın en çok indirilen uygulamalarından biri olan TikTok uygulama içi ödeme sistemi entegre etmeye hazırlanıyor (Teknosafari). TikTok, canlı alışveriş akımı da göz önünde bulundurulunca, e-ticaretin de en etkili mecralarından biri olacak gibi görünüyor.

E-ticaret demişken, dünyanın en büyük reklamverenlerinden Unilever’in e-ticaret macerasına ilişkin bir röportaja değinelim. E-ticaretten Sorumlu Başkan Yardımcısı Claire Hennah da özellikle Çin ve Güneydoğu Asya’da yeşeren canlı yayında alışverişe de dikkat çekiyor. Tabii başrolde TikTok var. (Digiday)

Haluk Sicimoğlu ve Virtua Kurucu Ortağı Mehmet Demiray’ın Totoloji adlı YouTube kanalını görmüşsünüzdür. Reklamcılığa dair bol iğnelemeli programların yayınlandığı bir kanal. Yeni videoda da konu yılbaşı reklamları. Video izlemekte zorlananlardan değilseniz, buyrun:

MEDYA, EĞLENCE

Yeni dijital platformlar Exxen ve Gain günahıyla sevabıyla yayın hayatına başladı. İlk dönüşlere, üyelik rakamlarına dair resmi bir paylaşım yapılmadı iki taraftan da. Sosyal medyada ise hatırı sayılır bir kesim kendi uzmanlık alanına göre teknik aksaklıkları dile getirdi. Sonra başka bir kesim onlara “bir işi de beğenin kardeşim, aksaklık varsa düzeltilir elbet” diyerek tepki gösterdi filan. Her şey olması gerektiği gibi yani.

Hürriyet gazetesinden Hakan Gence, Acun Ilıcalı ile uzunca bir röportaj yaptı. Özellikle Exxen ile ilgili olarak altını çizdiğim kısımlar şunlar:

  • Biz aslında hiçbir matematik hesabıyla platforma ayırdığımız bütçeyi üyelikle karşılayamadığımızı gördük. Çünkü her şeyi yeniden üretiyoruz. Ücretimiz 9,90 liraydı. Aslında olması gereken 40 liraydı.
  • (Hasan Can Kaya için) Bir insanın bir yere gelmek için merdivenleri tırmanırken bedava bir platformda az bir gelirle seyirciyle buluşması demek oraya mahkum demek değil. Yorum yapanları anlayışla karşılıyorum ama ayda 9,90 lirayı Hasan Can ve 50 farklı içeriğin olduğu bir platforma verebilirler diye düşünüyorum.

Yılbaşı akşamı herkes evinde oturduğu için TV kanallarının ve platformların eğlence programları ekstra önem taşıyordu. Reytinglere göre TV tarafında yeni bir şey yok (Yeniçağ). Eğlence programlarının totaldeki sıralaması şöyle (AB’de de çok farklı değil):

  • O Ses Türkiye Yılbaşı Özel / TV8
  • İbo Show Yılbaşı / Star TV
  • Güldür Güldür Yılbaşı Özel / Show TV
  • Çok Güzel Hareketler 2 Yılbaşı Özel / Kanal D
  • Milli Piyango Yılbaşı Özel / Kanal D

Platformlar ise herhangi bir veri paylaşmadı. Mücbir Yılbaşı’nın veya Ata Demirer Gazinosu’nun kaç kişi tarafından izlendiğine dair bilgi yok. Somera tarafından paylaşılan sıralama ise şu şekilde:

  • O Ses Türkiye Yılbaşı Özel / TV8
  • İbo Show Yılbaşı / Star TV
  • Kalk Gidelim / TRT 1
  • Güldür Güldür Yılbaşı Özel / Show TV
  • Görkemli Hatıralar / Halk TV

Aposto! 2020’yi değerlendirdiği ve 2021 planlarına değindiği bir yıl sonu mektubu paylaştı. Ben de şu kısımların altını çizdim:

  • Yıl boyunca 550’den fazla bülten ve 22 milyondan fazla e-posta gönderimi yapıldı.
  • Aposto! artık kendi bültenleri dışında onlarca yeni yayına ev sahipliği yapıyor.
  • Mobil uygulamasıyla artık kendi yazılı ve sesli yayınını çıkarmak isteyen herkes için yeni bir ortam olarak yolculuğuna başlıyor.

Bülten mevzusuna girmişken, bu alanın şüphesiz öncülerinden biri olan Morning Brew Kurucu Ortağı Austin Rief’in deneyim ve önerilerine kulak verelim. İlk maddeyi özetleyip gerisi için Twitter linkini bırakıyorum:

  • Özel bir alanda büyüme sağlamanın en iyi yolu, o alanda tanıtıma ağırlık vermek. Podcast yayıncısıysanız başka podcast yayıncılarıyla, bülten yayıncısıysanız diğer bülten yayıncılarıyla iş birliği geliştirin.
  • Başka bültenlerden gelen yeni abonelerin, örneğin Facebook’tan gelenlerden iki kat daha iyi uyum sağlıyordu. Bunu fark edince diğer bültenlere reklam verdik ve inanılmaz geri dönüşler aldık.

Medya ve Eğlence başlığını, pek yeni olmayan ama değerli bulduğum bir NewsLabTurkey / Mehmet Demirkol röportajıyla bitirelim:

GİRİŞİMLER, YATIRIMLAR, SATIN ALMALAR

Türkiye ve dünyadan önemli gördüğüm yatırım ve satın alma haberlerini derleyeceğim bu bölümde amaç “adamlar ne paralar kazanıyor arkadaş” demek değil elbette. Bu haberlerin trend takibi için etkili bir araç olduğu fikrinden yola çıkıyorum. “Parayı takip et” kuralının küçük bir yansıması gibi düşünelim.

  • Amazon podcast yapım ve yayın platformu olarak özetlenebilecek olan Wondery adlı girişimi satın aldı. Girişimin değerinin yaklaşık 300 milyon dolar olduğu konuşuluyordu. Amazon Music için yapılan bu hamle, önümüzdeki dönemde de podcast’i bolca konuşacağımızın göstergelerinden biri. (Axios)
  • Çin merkezli online eğitim uygulaması Zuoyebang 1,6 milyar dolar yatırım alarak değerlemesini 10 milyar dolara çıkardı. Girişim altı ay önce de 750 milyon dolar yatırım almıştı. (Techcrunch)
  • Bugüne kadar KOBİ’lerin 1,2 milyar TL’lik işlem hacmine aracılık eden fintech girişimi Figopara 16 milyon dolar değerleme üzerinden 4,6 milyon dolar yatırım aldı. Yatırımcılar arasında Fibabank iştirakı Finberg ve Eczacıbaşı Momentum da var. (Figopara Blog)
  • 2016’da kurulan, müşterilere denettiği ürünlerle markalara geribildirim sağlayan Denebunu 6,5 milyon TL yatırım aldı. Girişimin CEO’su Duygu Akbudak, 2020 yılında iki kat büyüdüğünü ifade ediyor. (CapsLock)
  • 2015’te, kitap okuma alışkanlıklarını dönüştürmek hedefiyle bir e-posta bülteni olarak yola çıkan ve sonra mobil uygulamaya dönüşen Biryudumkitap yaklaşık 4 milyon TL yatırım aldı. Abonelerine her sabah roman ve öykülerden pasajlar gönderen girişimin hedefi globalde de büyümek. Yatırımcılar geçtiğimiz yıl benzer haberlere adını duyuran Teknasyon ve Albaraka Portföy Yönetimi bünyesindeki APY Ventures. (Webrazzi)
  • 2018’de ABD’de Emre Tınaztepe tarafından kurulan siber güvenlik girişimi Binalyze 1,5 milyon euro yatırım aldı. (Girişimler.net)
  • Keiretsu Forum Türkiye otomotiv servis noktalarıyla yedek parça firmalarının dönüşümüne hizmet eden Servislet adlı girişime 5 milyon TL değerleme üzerinden yatırım yaptı. (Birnoktabir)

Küçük bir not:

  • Fast Company Türkiye dergisi Aralık-Ocak sayısında “Start-up yatırımından en çok kazanan 50 iş insanı” başlıklı bir dosya yer alıyor. Bu kadar paradan, yatırımdan konuşmuşken araya sıkıştıralım. İlk üç sırada, 300 milyon dolar ve üstü gelirle Sidar Şahin, Evren Üçok ve Demet Mutlu var. Üçünün de ortak noktası Trendyol ve Peak Games elbette.
  • Yine aynı dosyada, bir dönem ismi yatırım kelimesiyle birlikte anılan Hasan Aslanoba’nın da küçük bir demecine yer verilmiş. “Şu anda düşük profille gidiyorum. Globale yöneldim, Türkiye ilgimi çekmiyor” diyen Aslanoba, bütün hatalarına rağmen fonunun yedi yıllık getirisinin %70 civarında olduğunu söylüyor. O hataları uzun uzun konuşacağı bir röportaj yapılsa da okusak keşke… Derginin bu sayısı özellikle girişimcilik yönünden oldukça dolu. Dergilik uygulamasında okuyabilirsiniz.

Bu bölümü Hakan Akben’in iyzico Kurucusu Ortağı Barbaros Özbugutu ile yaptığı röportajla bitirebiliriz:

AYRILIKLAR, ANLAŞMALAR

Hangi ajans hangi markayla anlaşmış, hangi müdürlüğe kim atanmış merak ediyorsunuz, biliyorum. Hafta boyunca öne çıkan ayrılık ve anlaşmalara hızlıca göz gezdirebilirsiniz:

  • Hepsiburada’da CMO olarak görev yapan Yüce Zerey Kasım ayı başında istifa ettiğini, 31 Aralık’ın da bu görevdeki son günü olduğunu duyurdu (Twitter). Zerey daha önce Ülker, THY, Coca-Cola gibi markalarda çalışmıştı.
  • Nike Football EMEA Dijital Pazarlama Yöneticisi Ali Güraçar Microsoft’a geçiş yaptı. Güraçar, oyun kategorisinin EMEA bölgesindeki pazarlama iletişimini üstlenecek. (Twitter)
  • Hem ajans hem de marka tarafında kariyeri olan, en son Eroğlu Holding Kurumsal İletişim ve Pazarlama Direktörlüğünü yürüten Zeynep Tezerdi Güneri reklam ajansı Perfection İstanbul’a Strateji ve İş Geliştirmeden Sorumlu Yönetici Ortak olarak katıldı. (LinkedIn)
  • Contactplus İletişim Hizmetleri’nin Genel Müdürlüğüne Mahinur Okutan getirildi. Medya kariyeri de olan Okutan yaklaşık bir yıldır aynı ajansta GMY olarak görev yapıyordu. (Instagram)
BAZI İŞ İLANLARI

Her hafta, taradığım farklı sitelerden önüme düşen iş ilanlarından bazılarını kısaca özetleyip kaynak linklerine yönlendiriyorum. Unvanları özellikle iş ilanlarındaki haliyle bıraktığımı, Türkçeye çevirmediğimi vurgulamak isterim. İş ilanlarının da trend takibi için değerli olduğunu düşünüyorum bu arada. Biraz da o gözle bakıyorum.

  • LÖSEV | Satış Pazarlama Koordinatörü: En az 15 yıl büyük ve kurumsal firmalarda satış, pazarlama, üretim, depolama gibi alanlarda iş tecrübesi olan, tercihen yurt dışı deneyimi ve vizyonuna sahip… (LinkedIn)
  • Biblos Resort, Alaçatı | Corporate Communication Executive: Benzer pozisyonda deneyim sahibi, takım çalışmasına yatkın, yazılı ve sözlü İngilizce becerisine sahip… (LinkedIn)
  • TOFAŞ | Dijital Pazarlama Uzmanı: Dijital pazarlama alanında en az 4 yıl deneyim sahibi, kreatif ve medya ajansıyla işlerin takibi ve koordinasyonunu sağlayabilecek, tercihen reklam ajansı deneyimi olan…  (LinkedIn)
  • Turkcell | Digital Publishing Manager: Dergilik servisinin ürün yönetimi, gelir gider ve pazarlama faaliyetleri ile operasyonel KPI’larından sorumlu olacak; satış, pazarlama, iletişim ve tanıtım aktivitelerini yönetecek… (LinkedIn)
  • Karbonat | Çeşitli Pozisyonlar: Detay verilmemekle beraber; Sr. Art Director, Motion Designer, Account Supervisor, Account Executive, Sr. Strategic Planner… (Twitter)
  • KARPAT | Çeşitli Pozisyonlar: Detay verilmemekle beraber; Copywriter, Account Supervisor, Account Executive… (Twitter)
  • Atom | Sr. Copywriter: En az 5 yıl deneyimli, post metninden TVC senaryosuna kadar içerik üretebilen, yapıcı iletişime değer veren… (Bigumigu)
BAZI LİSTELER

Aslında bülteni ‘okumalık’ makalelerle bitiriyordum ama bu kez elimizde farklı alanlarda hazırlanmış liste ve derlemeler var. Her link adeta renkli bir dünyaya açılıyor.

  • Playtuşu 2020’nin En İyi 50 Albümü başlığıyla arşivlik bir liste hazırladı. Listeden maksimum beş kişiyi tanıdığımı fark ettim ki, ikisi zaten Taylor Swift ve Dua Lipa. Sizin de 2020 müziğiyle ilişkiniz benimki gibiyse ufuk açıcı bir tur olacak demektir. En azından resimlerine bakarsınız -albüm kapakları pek güzel.
  • TürkçePodcast.com 2020 boyunca en çok ziyaret edilen podcast’leri listeledi. Ortada “en çok dinlenenler” gibi bir iddia yok tabii, sitede en çok tekil ziyaretçi alan sayfalara göre hazırlanmış, genel durum hakkında fikir verebilecek iyi bir kaynak.
  • Conde Nast Traveler kendi kriterlerine göre dünyanın en iyi otellerini sıraladığı 2021 Gold List’i yayınladı. Her şeye rağmen ihtişamlı tatil hayalleri kuranlar ilerisi için el altında tutabilir. Listede Türkiye’den Maçakızı Bodrum da yer alıyor.
  • National Geographic tarafından hazırlanan 2021’de gidilebilecek en iyi 35 yer listesi de bakıp iç geçirmek için ideal.
  • Ekşi Sözlük biten yıla dair istatistiklerini paylaştı. “Arama motorlarında ne arayıp geldiler” kısmı özellikle ilgimi çekiyor. Gözüme ilişen aramalar şunlar oldu: Prozac, Atiye, Amazon, Masumlar Apartmanı, Hasan Can Kaya…
  • Dijital oyun mağazası Steam yılın en iyilerini duyurdu. Liste dehliz gibi içine çekiyor insanı. (İradesi zayıf olan hiç bakmaya yeltenmesin tabii.)
  • The Next Web de 2021’in en merakla beklenen oyunlarını sıraladı.
  • Çok ama verimsiz çalışmak temel problemlerimizden biri. Fast Company çalışırken verimliliği artırabilecek 15 ürün listelemiş. Evde ofis gürültüsü dinleyebileceğiniz Calm Office de var listede, online görsel düzenleyici Pixlr da.
  • Pazarlama iletişiminin kaynak sayılabilecek yayınlarından The Drum her Ocak ayında “New Year Honors” adlı bir seçki hazırlıyor. Seçimlerinin nedenlerini de uzun uzun anlatıyor.
  • Adweek 2020’nin en iyi 25 reklam filmini seçmişti. Hepsini izleyecek kadar vakti olmayanlar için de üç dakika uzunluğunda bir kolaj hazırladı. (Twitter)
  • Marketing Türkiye dergisi de araştırma şirketi DORinsight iş birliğiyle 2020’nin en beğenilen reklamlarını belirledi ve hem marka hem ajans tarafından bu reklamlar hakkındaki görüşlerini aldı.
  • Hürriyet Kitap Sanat yeni yılda raflarda yerini alması merakla beklenen kitaplardan bir seçki hazırladı. Orhan Pamuk, Ahmet Ümit, Jean-Christophe Grange gibi çok satan yazarların yeni kitaplarıyla hareketli bir yıl olacak gibi görünüyor.
  • Dünya genelini düşünürsek benzer bir seçki de The Guardian’da var.
  • Başka Sinema “Başka Bir Ocak” başlığı altında 10 yeni filmin çevrimiçi gösterimini yapıyor. Tüm filmlerin olduğu paketi 99 TL’ye almak mümkün. Tek filmin fiyatı ise 11 TL.
  • Indiewire yılın en iyi 25 sinema filmi afişini sıralamış. “Afişin yerini internette ne alacak acaba” sorusu eşliğinde, benzer listelerin gediklisi haline gelen Nomadland’in afişiyle bitirelim haftayı. Efil efil. Püfür püfür.

Durumlar böyle. İyi seneler.

Bülteni her hafta e-posta kutunuzda bulmak isterseniz şu formdan kayıt olabilirsiniz. Formu doldururken çerez ve gizlilik politikasını da kabul etmiş olursunuz. Her türlü şikayet ve öneri için de akin@haylayt.net adresini kullanabilirsiniz.