No: 001

22 Aralık 2020

Haylayt pazarlama iletişimi ekseninde; medya, eğlence, teknoloji, iş yaşamı, girişimcilik, tasarım gibi konulara eğilen bir haftalık bülten. Nedir, yazarı kimdir diye merak ederseniz önce şuraya göz atabilirsiniz. Bülten yayınlandığında haberdar olmak isterseniz de yazının sonundaki forma e-posta adresinizi bırakabilirsiniz.
Akın Arslan

İletişim endüstrisi aylardır -doğal olarak- koronavirüs salgınının etkisinde. Bu süreçte içinde “değişim”, “iş yapış şekilleri”, “yeni normal” kelimeler geçen binlerce iddialı cümle kuruldu, kurulmaya devam ediyor. Elbette bu tespit ve öngörülerin pek azı gerçek olacak zira pek çoğu içinde temennileri de barındırıyor. İnsan doğası gereği, çoğumuz salgın sonrası dünyanın kendi referans çevresine doğru evrileceğini düşünüyor, öyle umut ediyor.

Jürgen Habermas Nisan ayı başında verdiği röportajda; bu krizde hiçbir şey bilmediğimizi çok iyi bilerek hareket etmemiz gerektiğini vurgulamıştı. (Medyascope)

Ekonomist Dani Rodrik ise yine Medyascope’ta çevirisini bulabileceğiniz yazısında bu salgının mevcut eğilimleri tersine döndürmesini beklemememiz gerektiğine dikkat çekmişti:

“…Yani krizin dünyayı bambaşka bir yörüngeye sokmak yerine, zaten var olan bazı eğilimleri yoğunlaştırması daha olası.”

Geçen aylara rağmen benim rehberim hala yukarıdaki bu iki alıntı. Ne getirdi, ne götürdü tarafında zaten bolca makale ve derleme okuduğunuzu varsayarak hızlıca geçiyorum. İleride belki mevcut araştırma ve öngörülerden genel bir toparlama yaparım.

Ya da yapmam. 2020’yi komple unutmaya çalışıp enerjimi gelecek güzel günleri düşünmeye harcarım. İkincisi daha mantıklı geldi şu an.

Photo by Vicko Mozara on Unsplash
AJANS, MARKA, REKLAM vs.

Araştırma şirketi Morning Consult 2020’nin en hızlı büyüyen markalarını sıraladı. Sonuçlar çok şaşırtıcı değil tabii. Listenin ilk on sırası şöyle:

  1. Zoom
  2. Peacock (stream platformu)
  3. TikTok 
  4. Instacart (ABD merkezli market teslimat girişimi)
  5. Doordash (ABD merkezli yemek sipariş ve dağıtım girişimi)
  6. HBOmax (HBO’nun stream platformu)
  7. WhatsApp 
  8. Microsoft Teams 
  9. T-Mobile
  10. Pfizer

Fiat Chrysler Automobiles ve PSA grubunun birleşme kararına Avrupa Birliğinden onay çıktı. Stellantis adını taşıyacak ve 13 markayı bünyesinde bulunduracak olan yeni yapı, dünyanın en büyük dördüncü otomobil üreticisi olacak. Birleşmenin önümüzdeki Ocak ayı içinde tamamlanması bekleniyor. (Forbes)

Koronavirüsün de etkisiyle e-ticaretin yeni bir patlama yaşadığı malum. Markalar da herkes gibi bir şekilde bu trendin ucundan yakalamak istiyor. Yıl içinde pek çok örneğini gördük. Son günlerde duyurulan üç tanesine bakalım:

  • E-ticaretin kanayan yarası dağıtım ve teslimat. Öyle bir yara ki, eli değen herkes kendini çözüm üretmek zorunda hissediyor. Opet, Kargopark iş birliğiyle, e-ticaret kargolarılarının akaryakıt istasyonlarından 7/24 otomatlardan temassız şekilde alınabilmesini sağlayacak UltraKargo projesini hayata geçiriyor. (Koç Bayi)
  • Turkcell teknoloji ürünlerinin satışına yönelik bir pazar yeri olan Turkcell Pasaj’ı yayına aldı. Evet Turkcell uzun süredir online satış yapıyordu ama belli ki yeni bir isim ve lansman ihtiyacı hissetmiş.
  • N11 ekspertiz raporlu ikinci el araç satış platformu Garaj11’i duyurdu.

Aralık ayının en güzel tarafı bütün mecraların yılı değerlendiren derlemeler yayınlaması. Bu yıl beni en çok meşgul eden, Muse by Clio tarafından hazırlanan The Year in Creativity derlemesi oldu. R/GA, W+K, Mother London gibi ajanslardan etkili isimler yılın değerlendirmesini ve 2021 öngörülerini paylaşıyor. Altını çizdiğim anahtar kelimeler şunlar olmuş:

Yenilenme, temel değerler, 5G, artırılmış gerçeklik (nihayet), mesajlaşma uygulamaları, inovatif girişimler, yeni ve aç ajanslar, yaratıcılık patlaması, dürüstlük, sıradan insanın yaratıcılığı, oyun dünyası, ruhu olan işler…

  • MediaCat her Aralık ayında reklamcılara yılın en yaratıcı kampanyalarını soruyor. Bu yılki derleme yeni başladı.
  • İçerik Bulutu da her yıl sektörden isimlere öngörülerini soruyor. Hala haberdar değilseniz, elinizin altında tutmalık bir dosya: 2021 Dijital Pazarlama Trendleri.

Reklam ajanslarının dinamosu genç, kanı deli akan yetenekler. The Drum ajansların karantina sürecindeki en zorlu görevinin bu genç yaratıcıları beslemek ve elde tutmak olduğu görüşünde. Ajans yetkililerinin görüşlerine de yer verilen uzunca dosyadan öne çıkan ara başlıklar şöyle:

  • Başarısızlığın normal olduğunu bildiklerinden emin olun.
  • Onlar için uzun dönemli bir kariyer haritası çıkarın.
  • Globale açık kapı bırakın, onlara farklı ülkelerde imkan sunmaya çalışın.
  • Akıl sağlığına, ruhsal duruma ekstra önem verin.

Geride bıraktığımız hafta reklam ve pazarlama alanında üç ödül organizasyonunun sonuçları açıklandı.

  • Publicis Emil Türkiye tarafından Mercedes-Benz Smart için hazırlanan “Dünyanın En Akıllı Radyo Spotu” işine iki ödülün verildiği Epica Awards 2020 kazananlarını Marketing Türkiye’de,
  • Mobil Pazarlama Derneği (MMA) tarafından mobilde yaratıcılığı ödüllendirmek üzere düzenlenen Smarties’in sonuçlarını mmaturkey.org’da,
  • Bu yıl ikincisi düzenlenen İstanbul Marketing Awards’un kazananlarını da kendi sitesinde bulabilirsiniz.

Sektör magazini sayılabilecek üç habere değinelim hızlıca:

  • Reklam Yaratıcıları Derneği, “Türk Reklamcılar Ansiklopedisi” açıklamasıyla Reklaminsan adlı bir site hazırladı. Reklamcılık yapmış, yapan, bir markaya katkı sunan herkesin kendi profilini oluşturabildiği site, küçük bir sosyal ağa evrilme potansiyeli de taşıyor.
  • Türkiye Tasarım Vakfı da tasarım odaklı video platformu şeklinde tanımladığı iskele.co’yu yayına aldı. Sitede grafik tasarımdan modaya farklı disiplinlere dair öğretici videolar bulmak mümkün.
  • Geçmişte Vestel CMO’su olarak tanıdığımız, halihazırda girişimci ve yatırımcı kimliği öne çıkan Tunç Berkman YouTube kanalında ajans ziyaretleri adını verdiği bir seriye başladı. İlk ziyaret ettiği ajans Happy People Project.

Bu bölümü de Bigumigu Yayın Yönetmeni Yalçın Pembecioğlu’nun Web Summit 2020’den damıttığı trendlerle bitirelim: 

MEDYA, EĞLENCE

Yeni mecralar bakımından hareketli sayılabilecek bir yılı geride bırakıyoruz. Yılın son ayı ekstra bereketli gidiyor diyebiliriz. En sıcak olan 4 haberin üzerinden geçelim:

  • Filli Boya’nın eski sahibi Gözde Akpınar’ın yeni içerik platformu kurmak üzere olduğu uzun zamandır konuşuluyordu. O konuşmaların öznesi Gain nihayet kendini gösterdi. Milliyet gazetesinden Sina Koloğlu’nun köşesinde okuduğumuz üzere, mobili önceleyerek dikey formatta yayın yapacak olan platform 30 Aralık’ta hayatımıza girecek. 10 dakika uzunluğunda dizilerden, internet fenomenlerinden, ünlü oyunculardan bahsediliyor. Platformun başında NTV’nin eski yöneticisi Cem Aydın var.
  • Bir başka yerli platform olan Exxen de kurucusu Acun Ilıcalı’ya yakışır şekilde ortama agresif bir giriş yapıyor. Yayın tarihi 1 Ocak olarak duyuruldu. Yine pek çok internet fenomeni ve orijinal yapım öne çıkarılıyor.
  • Bir süredir hazırlıkları devam eden Habitat TV de sona yaklaşıyor gibi. İlk yayın günü henüz belli olmasa da programlar duyurulmaya başlandı. “Yeni bir yaşam alanı” sloganını taşıyan ve Tivibu’da izleyiciyle buluşacak olan kanalın vitrininde, daha önce İZ TV ile benzer bir süreç yaşayan Coşkun Aral var.
  • Vatan gazetesinin kurucusu ve eski sahibi Zafer Mutlu da haftalık yayınlanacak bir gazeteyle medyaya dönüş yapıyor. Çıkış tarihi henüz belli olmayan gazetenin adı Oksijen. Başında da yine Mutlu’nun yıllarca birlikte çalıştığı Tayfun Devecioğlu var. (Medya Radar)

Medya, koronavirüsün de etkisiyle zor bir yılı geride bırakıyor. Geleneksel veya dijital doğan fark etmeksizin birçok mecrası tökezledi; toplu işten çıkarma haberleri peş peşe geldi. (Türkiye’de hemen her medya çalışanı aynı anda üç kişilik iş yaptığından olsa gerek, toplu çıkarmalar yaşanmadı neyse ki.) 2020 her türlü kayıp hanesine yazıldı, peki 2021 nasıl olacak? Gazeteciliğin değerli kaynaklarından NiemanLab her yıl olduğu gibi bir öngörüler dosyası hazırladı. Ben şimdilik üç paragrafın altını çizmişim:

  • 2021’de, niş kitlelere odaklanan ve online etkinliklere ağırlık veren çok sayıda inovatif yayıncı göreceğiz. Komünite yaratmaya yönelik canlı yayınlar çeşitlenerek artacak, mevzu konuşan kafaların ötesine geçecek.
  • Substack, Patreon, Twitch gibi platformların da yardımıyla kanaat önderi (influencer) gazeteci modeli yükselişini sürdürecek. Burada da aynılık problemi gün yüzüne çıkacak; farklı isimler aynı konuları aynı şekilde işlemeye devam edecek.
  • Önce iş sonra gazetecilik! Hacmi ne olursa olsun yeni mecralar işin gazetecilik yönünden önce gelir modellerine odaklanmalı. Sürdürülebilirlik ve hatta ayakta kalabilmek için bu şart.

Gelir modeli demişken, Press Gazette tarafından hazırlanan 100 bin ve üzeri dijital aboneye sahip mecralar listesine göz atmak isteyen olur belki. İlk sırada tabii ki 6 milyondan fazla aboneyle The New York Times var.

TikTok eğlence ve medya dünyasını etkilemeye devam ediyor. Ona rakip / benzer uygulama çıkaran devler arasına Facebook da katıldı. Geçtiğimiz Mayıs ayında duyurulan ve kabaca ‘birlikte müzik yapma uygulaması’ şeklinde özetlenebilecek olan Collab kullanıma sunuldu. (The Verge)

Netflix Android uygulamasında ‘video-off’ butonunu, bir başka deyişle ekranı karartıp sadece sesi dinleme özelliğini test ediyor. Ne amaçlanıyor bilemeyiz tabii ama sesin / dinlemenin yükselen bir trend olduğu aşikar. (Variety)

  • Buraya da minik bir not sıkıştırayım: Kraliçe İkinci Elizabeth’in Noel konuşması bu yıl Alexa üzerinden de dinlenebilecek. (Engadget)

Associated Press eğlence endüstrisinde yılın büyük çıkış yapan isimlerini belirlediği Breakthrough Entertainers of 2020 listesini paylaştı. Şu beş isimden en az ikisini tanımıyorsanız zamanın ruhu hakkında pek bilgi sahibi değilsiniz demektir: Anya Taylor-Joy, Yahya Abdul-Mateen, Daisy Edgar-Jones, Sarah Cooper, Finneas.

GİRİŞİMLER, YATIRIMLAR, SATIN ALMALAR

Türkiye ve dünyadan önemli gördüğüm yatırım ve satın alma haberlerini derleyeceğim bu bölümde amaç “adamlar ne paralar kazanıyor arkadaş” demek değil elbette. Bu haberlerin trend takibi için etkili bir araç olduğu fikrinden yola çıkıyorum. “Parayı takip et” kuralının küçük bir yansıması gibi düşünelim.

Arçelik, ev aletleri markası Hitachi ile Japonya dışındaki pazara yönelik bir ortaklık anlaşması imzaladı. Özetle, Hitachi’nin %60 hissesi karşılığında Arçelik 300 milyon dolar ödeme yapıyor. (BloombergHT)

Britanya’nın en büyük spor perakendecisi JD Sports ABD merkezli ayakkabı markası Shoe Palace’ı 325 milyon dolar karşılığında satın aldı. (Reuters)

  • Yine ABD ve ayakkabı konulu bir haber: Çıkış noktası ayakkabı satışı olan e-ticaret sitesi StockX 275 milyon dolar yatırım aldı.

Estonya merkezli elektrikli scooter girişimi Bolt 182 milyon dolar yatırım aldı. Böylece 4 milyar doların üzerinde bir değerlemeye ulaşan girişim Avrupa ve Afrika ağırlıklı çalışıyor. (Techcrunch)

Sağlık, özellikle de akıl sağlığı üzerine yoğunlaşan girişimler ilgi görmeye devam ediyor. 2014’te kurulan Lyra Health aldığı 175 milyon dolar yatırımla değerlemesini 2,25 milyar dolara yükseltti. (Caps Lock)

  • Mesajlaşma temelli online sağlık girişimi Curai Health 27,5 milyon dolar yatırım aldı.
  • Philips ABD menşeli BioTelemetry adlı şirketi 2,8 milyar dolara satın alıyor. Şirket kalp ritmi bozukluklarının teşhis ve uzaktan izlenme sürecine odaklanıyor. (Dünya)

Berlin merkezli online koçluk uygulaması CoachHub 30 milyon dolar yatırım aldı. Girişimin yaptığı iş kabaca, çalışanlarla onlara en uygun koçları eşleştirmek. Platformda binden fazla koç var. (Tech.Eu)

Oyuncular için mesajlaşma alanı olarak bildiğimiz ama koronavirüs salgınıyla birlikte kitlesini büyüterek 140 milyon kullanıcı sayısına ulaşan Discord 100 milyon dolar yatırım aldı. (Webrazzi)

Oyun geliştirme alanında çalışan yerli girişim Madcraft Studios WePlay Wentures’dan 2 milyon TL değerlemeyle yatırım aldı. (Egirişim)

Birkaç küçük not:

  • Global Entrepreneurship Network (GEN) Türkiye ayağı Nevzat Aydın başkanlığında kuruldu. Girişimciliğin gelişmesi, güçlenmesi ve dünyaya entegre olması adına çalışacak olan GEN Türkiye 2021 itibarıyla hackathon, hızlandırma, eğitim gibi etkinlikler de düzenlemeye başlayacak.
  • Turkcell, Game Factory ve Arıkovanı iş birliğiyle Gameventure adlı bir proje başlattı. Yeni oyunlar ve oyun geliştiriciler keşfetmeyi ve onları desteklemeyi amaçlayan projeye 18 yaş üzeri herkes başvurabiliyor.
  • Migros da benzer bir yola girerek “ortak yaratıcılığın ve inovasyonun yeni merkezi” mottosuyla girişimciler için Migros-Up programını hayata geçirdi. Başvurular arasından seçilecek beş girişimle çeşitli iş birliklerine gidilecek.

Vakti olanlar için bu bölümü 30 dakikalık eski bir Egirişim videosuyla kapatalım. İzmir’den globale uzanan başarılarıyla dikkat çeken ve geçtiğimiz günlerde “Basketball Arena” adlı yeni oyunu çıkan İbrahim Akman’ın hikayesi: 

AYRILIKLAR, ANLAŞMALAR

Hangi ajans hangi markayla anlaşmış, hangi müdürlüğe kim atanmış merak ediyorsunuz, biliyorum. Hafta boyunca öne çıkan ayrılık ve anlaşmalara hızlıca göz gezdirebilirsiniz:

Kurumlar

  • Saran Group çatısı altında bulunan spor içerik platformu S Sport Plus iletişim çalışmaları için FCBRAM ile anlaştı.
  • Yıl boyunca kazandığı yeni müşterilerle dikkat çeken Karbonat, Nippon Boya ile anlaştığını duyurdu.
  • Club & Hotel Letoonia’nın yeni iletişim ajansı Marjinal Porter Novelli oldu.
  • Avansas yeni dönemde performans pazarlama pazarlama çalışmalarını Deep360 ile yürütecek.
  • Comasist moda markası Yargıcı’nın yeni içerik pazarlama ajansı oldu.
  • Kariyer uygulaması 24 Saatte İş iletişim faaliyetlerini Contactplus ile yürütme kararı aldı.
  • Çin merkezli akıllı telefon markası vivo Türkiye Erkek A Milli Futbol Takımının ana sponsoru oldu.
  • Deodorant markası Emotion ile Beşiktaş HDI Sigorta Kadın Basketbol Takımı arasında bir yıllık sponsorluk anlaşması imzalandı. Anlaşma gereği Emotion logosu takımın şortunda yer alacak.

Kişiler

  • Vodafone Türkiye’nin yeni CEO’su, 12 yıldır aynı şirket bünyesinde çalışan Engin Aksoy oldu. Aksoy görevi 1 Şubat’ta devralacak.
  • BluTV, daha önce Digiturk ve PuhuTV’de de görev yapmış olan Merve Naz Atmaca’nın CMO olarak atandığını duyurdu.
  • Hayat Gıda, Citroen ve Michelin’de iletişim ve pazarlama alanında çeşitli görevler üstlenen Selen Muratoğlu Goodyear Türkiye Grup İletişim Müdürü oldu.
  • Madame Coco’nun yeni E-ticaret ve Performans Pazarlama Direktörü, geçmişte Google, Markafoni, Sahibinden gibi markalarda sorumluluk alan Ömer Özkan Şakar oldu. Şirket önceki hafta da Satış ve Pazarlama Genel Müdür Yardımcılığı görevine Cemal Cem Işık’ın getirildiğini duyurmuştu.
  • Haber Global’de Faruk Demirel’den boşalan Genel Yayın Yönetmenliği koltuğuna, aynı kanalın Ankara Temsilciliğini yürüten Tuba Atav oturdu.
  • Medya aleminin en güçlü kadınlarından, ismi Vogue dergisiyle özdeşleşen Anna Wintour bundan böyle “Conde Nast Worldwide Chief Content Officer” unvanıyla anılacak. 71 yaşındaki Wintour aynı zamanda derginin farklı ülkelerdeki tüm edisyonlarının içerik direktörlüğünü de üstlenecek.

Bu bahaneyle, bölümün seperatörü de Anna Wintour olsun:

BAZI ETKİNLİKLER

Bu bölümü planlarken, şık otellerde düzenlenen, bol network imkanı sunan kalabalık sektör etkinliklerini hayal etmiştim ama mevcut şartlarda internet üzerinden canlı yayınlanan eğitim, söyleşi, seminer gibi etkinliklerden ve yarışmalardan öne çıkanları sıralayacağım. 

  • Zeo Agency tarafından düzenlenen Digitalzone Meetups Online 29 Aralık’ta saat 19.00’da başlıyor. Etkinlikte Hepsiburada’dan Mertcan İşler “E-ticaret Sitelerinde Her Zaman Kazandıran SEO Stratejileri” ve Zeo’dan Hande Parmaksız “Shopify SEO Optimizasyonu” başlıklı birer sunum yapacak. Kayıt için buraya göz atabilirsiniz.
  • Pazarlamasyon tarafından hayata geçirilen Digital Excellence sertifika programının 13’üncü dönemi için kayıtlar devam ediyor. 26 Aralık – 30 Ocak arasında online yapılacak eğitim programının detayları şurada.
  • Ahmet Kırtok salgınının ilk günlerinde başladığı canlı yayın serisiyle,  bu alanda istikrar yakalayan ender isimlerden biri olmuştu. Yayınlara bir süre ara veren Kırtok, farklı konuklarıyla geri döndü. Cuma ve Cumartesi akşamlarını pazarlama, medya, girişimcilik gibi konular üzerine yapılan interaktif sohbetlerle geçirmek isteyenler kendisinin YouTube kanalına bir göz atabilir.
BAZI İŞ İLANLARI

Her hafta, taradığım farklı sitelerden önüme düşen iş ilanlarından bazılarını kısaca özetleyip kaynak linklerine yönlendiriyorum. Unvanları özellikle iş ilanlarındaki haliyle bıraktığımı, Türkçeye çevirmediğimi vurgulamak isterim. İş ilanlarının da trend takibi için değerli olduğunu düşünüyorum bu arada. Biraz da o gözle bakıyorum.

  • Amazon Türkiye | Kreatif Direktör: Görsel tasarım ve sanat yönetimi alanında en az 8 yıl deneyimli, tercihen bir perakende markasıyla çalışmış, insan yönetiminde deneyim sahibi… (LinkedIn
  • Youthworks | Digital Account Manager: En az 4-5 yıl deneyimli, uzun dönemli müşteri ilişkileri kurabilecek, günlük sosyal medya yönetimi yapabilecek… (Bigumigu)
  • Sobraz İletişim | İçerik Geliştirme Uzmanı: PR ajansında 3-5 yıl yazarlık ve içerik geliştirme deneyimi olan, sunum hazırlama ve aktarma becerilerine sahip… (MediaCat)
  • V-Count | Marketing Manager: Bilgi teknolojileri alanında olmak üzere pazarlama yönetimi konusunda en az 15 yıl deneyimli, güçlü iletişim becerilerine sahip, karar verme ve problem çözme gibi becerileri gelişmiş… (LinkedIn)
  • Sarar | Kurumsal İletişim Uzmanı: İlgili alanlarda en az 5 yıl deneyimli, perakende sektöründe çalışmış, sözlü ve yazılı iletişimi güçlü… (LinkedIn)
  • N11.com | PR & Corporate Communication Manager: PR alanında en az 7 yıl tecrübeli, motivasyonu yüksek, araştırma odaklı, kriz yönetimi konusunda deneyimli… (LinkedIn)
  • Eczacıbaşı VitrA Karo | Dijital Pazarlama ve E-ticaret Yöneticisi: Üniversitelerin ilgili bölümlerinden mezun, dijital pazarlama alanında en az 7 yıl deneyimli, yenilikçi uygulamaları takip eden… (LinkedIn)
  • Pazarlamasyon | İçerik Yöneticisi: Dijital sektörü yakından takip eden, içerik üretiminde en az 2 yıl tecrübeli, start-up kültürüne uygun… (Pazarlamasyon)
  • Dentsu Türkiye | Digital Media Director: Söz konusu alanda en az 6 yıl deneyimli, takım yönetimi deneyimi olan, uzaktan çalışma sistemine uyum gösterebilecek… (LinkedIn)
BAZI MAKALELER

Bitirirken, yine vakti bol olanlar için ‘okumalık’ birkaç makale / inceleme yazısı bırakıyorum:

  • AI shows all tourists basically take the same picture (The Next Web)
  • You’re not crazy – you really hunger for social contact, scientists say (Fortune)
  • Home office: Can our vacant workplaces be converted into houses? (WEF)
  • There’s No Room for Teens in the Pandemic City (CityLab)

Durumlar böyle. Esen kalın.

Bülteni her hafta sonu e-posta kutunuzda bulmak isterseniz şu formdan kayıt olabilirsiniz. Formu doldururken çerez ve gizlilik politikasını da kabul etmiş olursunuz. Her türlü şikayet ve öneriler için de “akin et haylayt nokta net” adresini kullanabilirsiniz.